Yaşlara Göre Dil ve İletişim Gelişim Kontrol Listesi

Çocuğunuzun dil ve iletişim gelişimini takip etmek için yaş gruplarına göre hazırladığım kontrol listelerini aşağıda bulabilirsiniz. Her listeyi okurken kendinize şu soruyu sorun: "Çocuğum aşağıdakilerin hangilerini yapıyor?" 💕

🍼

12–18 AY

İsmi söylendiğinde çoğunlukla tepki veriyor.
"Top nerede?" gibi basit nerede sorularında arıyor/bakıyor.
"Topu ver", "buraya gel", "burnunu göster" gibi basit yönergeleri anlayabiliyor.
Tanıdığı bazı kişi ve nesnelerin isimlerini anlıyor.
En az bir vücut bölümünü gösterebiliyor.
İstediği bir şeyi göstermek için işaret parmağını kullanıyor.
Sadece istemek için değil, ilgisini çeken bir şeyi sizinle paylaşmak/göstermek için de işaret edebiliyor.
El sallama, alkışlama, başıyla "evet/hayır" gibi jestleri kullanıyor.
Dikkatinizi çekmek için ses, jest veya bakış kullanıyor.
Farklı hece ve ses dizileri çıkarıyor.
Konuşmasına benzer iniş-çıkışlarla uzun ses dizileri kullanabiliyor.
Bazı anlamlı kelimeleri kullanmaya başlamış durumda.
Sizin çıkardığınız bazı sesleri, kelimeleri veya hareketleri taklit etmeye çalışıyor.
Bir nesneye/olaya sizinle birlikte dikkatini yöneltebiliyor.

Ne zaman değerlendirme düşünülmeli? Çocuğunuz bu becerilerin birçoğunu göstermiyorsa, seslere/isme tepkisi konusunda şüpheniz varsa veya daha önce kullandığı bir iletişim becerisini kaybettiyse, gelişimsel değerlendirme ve gerektiğinde işitme değerlendirmesi için bir uzmana başvurun.

🧸

18–24 AY

Günlük hayatta kullanılan birçok kelimeyi anlıyor.
İstediği nesneyi veya resmi adı söylendiğinde gösterebiliyor.
Basit soruları anlayabiliyor.
İki aşamalı basit yönergeleri ("Topu al ve bana getir." gibi) takip etmeye başlıyor.
Kelimeleri iletişim kurmak için kullanıyor.
Kelime dağarcığı giderek artıyor.
İki veya daha fazla kelimeyi bir araya getirmeye başlıyor. ("Anne gel", "daha su", "top at" gibi.)
"Benim", "bana", "senin" gibi kendisiyle veya sahiplikle ilgili kelimeleri kullanmaya başlıyor.
İstediğini yalnızca ağlayarak değil; kelime, jest veya işaretle anlatabiliyor.
İlgisini çeken şeyleri size gösterebiliyor ve sizinle paylaşmak istiyor.
Basit karşılıklı iletişimlerde sıra alabiliyor.
Yeni duyduğu kelimeleri taklit etmeye çalışıyor.
Günlük rutinleri oyununa yansıtmaya başlıyor.
Konuşması tamamen anlaşılır olmasa da iletişim kurmak için konuşmayı giderek daha fazla kullanıyor.

Ne zaman değerlendirme düşünülmeli? Özellikle 24 aya yaklaşmasına rağmen anlamlı kelimeleri çok sınırlıysa, iki kelimeyi birleştirmiyorsa, basit yönergeleri anlamakta güçlük yaşıyorsa, iletişim kurma isteği çok azsa veya daha önce kazandığı bir beceriyi kaybettiyse profesyonel değerlendirme önerilir.

🎨

2–3 YAŞ

İki veya daha fazla kelimeyi bir araya getirerek konuşuyor. (Örn: "Anne gel", "daha su", "top at" gibi.)
Kısa cümlelerle isteklerini, ihtiyaçlarını veya düşüncelerini ifade edebiliyor. (Örn: "Ben su içmek istiyorum.")
"Ne?", "nerede?", "kim?" gibi basit soruları anlayıp cevaplayabiliyor.
İki aşamalı basit yönergeleri takip edebiliyor. (Örn: "Topu al ve bana getir.")
Gün içinde yaşadığı basit bir olayı anlatmaya çalışıyor.
Oyun sırasında dili kullanıyor; hayali/sembolik oyunlar kurabiliyor.
Kısa karşılıklı konuşmalara katılabiliyor; sıra alıp sürdürebiliyor.
Duygularını, tercihlerini ve ihtiyaçlarını kelimelerle anlatmaya çalışıyor.
Kelimeleri giderek artıyor ve yeni kelimeler öğrenip kullanıyor.
Konuşması aile tarafından büyük ölçüde anlaşılabiliyor. (Yabancı kişiler de çoğunu anlayabiliyor olabilir.)
Söyleneni anlamadığında tekrar etmeye veya farklı şekilde ifade etmeye çalışıyor.
Kitap veya videodaki basit bir hikâyeyi dinleyip hikâyeyle ilgili sorulara yanıt verebiliyor.
Şarkı, tekerleme gibi sözlü etkinliklere katılmaktan hoşlanıyor ve kelimeleri/tekrarları taklit etmeye çalışıyor.

Ne zaman değerlendirme düşünülmeli? Çocuğunuz kelimeleri birleştirmekte zorlanıyor, basit yönergeleri takip edemiyor, dili iletişim amacıyla çok az kullanıyor, konuşması yakın çevresi tarafından bile anlaşılmıyorsa veya daha önce kazandığı bir beceriyi kaybettiyse bir uzmana başvurmanız önerilir.

🎒

3–4 YAŞ

İsteklerini, ihtiyaçlarını ve duygularını cümlelerle ifade edebiliyor.
Karşılıklı konuşmalarda birkaç tur boyunca konuşmayı sürdürebiliyor.
"Kim?", "ne?", "nerede?", "neden?", "nasıl?" gibi soruları anlayıp uygun cevaplar verebiliyor.
Dinlediği bir hikâyeyi veya gördüğü bir olayı kendi cümleleriyle anlatabiliyor.
Cümleleri daha uzun ve detaylı hale geliyor; düşüncelerini sıralı şekilde ifade edebiliyor.
"Büyük-küçük", "uzun-kısa", "daha fazla-daha az" gibi karşılaştırma ifadelerini kullanabiliyor.
"İçinde", "üstünde", "altında", "önünde", "arkasında", "yanında" gibi yer ve konum bildiren kelimeleri anlayıp kullanabiliyor.
Üç aşamalı (birden fazla parçalı) yönergeleri takip edebiliyor. (Örn: "Oyuncaklarını topla, masanın üstüne koy ve ellerini yıka.")
Konuşma sırasında sırasını bekleyebiliyor ve başkalarının konuşmasını dinleyebiliyor.
Konuşmayı başlatabiliyor, sürdürmek için soru sorabiliyor ve konu değiştirebiliyor.
Anlamadığında tekrar etmeye veya farklı şekilde anlatmaya çalışıyor.
Hayali/rol yapma oyunlarında farklı rollere girip dili aktif olarak kullanabiliyor.
Konuşması giderek daha anlaşılır hale geliyor.
4 yaşına doğru, aile dışındaki kişiler de söylediklerinin büyük bölümünü anlayabiliyor.
Günlük konuşma seslerine ve kendisine seslenildiğinde uygun şekilde tepki veriyor.
Yeni kelimeler öğrenmeye devam ediyor ve öğrendiği kelimeleri farklı durumlarda kullanabiliyor.

Ne zaman değerlendirme düşünülmeli? Çocuğunuz bu becerilerin birçoğunu göstermiyorsa, dili anlamakta veya ifade etmekte belirgin güçlük yaşıyorsa, konuşması 4 yaşına yaklaşmasına rağmen çoğu kişi tarafından anlaşılmıyorsa ya da iletişimi sürdürmekte zorlanıyorsa bir uzmana başvurmanız önerilir.

💡

NOT: Her çocuk kendi hızında gelişir. Bu listeler bir tanı veya tarama testi değildir; dil ve iletişim gelişimini takip etmeye yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Endişeniz varsa çocuğunuz bireysel olarak değerlendirilmelidir. 🌸